Üç ayrı anlayış
Domen saytın xatırlanan ünvanıdır. Hostinq tətbiqin və faylların işlədiyi mühitdir. Gündəlik dildə SSL deyilən sertifikat isə HTTPS bağlantısının təşkilində iştirak edir; müasir təhlükəsiz nəqliyyat mexanizmi TLS-dir. Bu mövzular əlaqəlidir, amma biri digərinin sahibi və ya ehtiyat nüsxəsi deyil.
Seçimə ən ucuz paketi tapmaqdan əvvəl saytın ehtiyacını yazmaqla başlamaq daha faydalıdır. Sadə təqdimatla məhsul şəkilləri çox olan mağaza eyni disk və əməliyyat profilinə malik olmaya bilər. Server texnologiyası, poçt, məlumat bazası və dəstək qaydası birgə qiymətləndirilir.
Domen kimin hesabındadır?
Domen biznesin nəzarət etdiyi hesabda olmalıdır. Qeydiyyat, yenilənmə və əlaqə ünvanının kimə aid olduğu məlum saxlanılır. Domeni hazırlayan komandanın şəxsi hesabına bağlamaq sonradan idarə və köçürmə məsələsini çətinləşdirə bilər. Girişin verilməsi ilə hüquqi sahibliyin eyni olduğunu fərz etməyin.
Ad seçərkən oxunuş, yazılış və mövcud brendlə uyğunluq düşünülür. Uzun açar söz zəncirinin özü SEO üstünlüyünü təmin etmir. Sonradan domen dəyişmək məzmun ünvanları və keçidlər üzrə ayrıca iş yarada bilər; ona görə ilkin qərarı yalnız qısamüddətli kampaniyaya bağlamamaq faydalıdır.
Hostinqdə nəyə baxılır?
Disk həcmindən əlavə PHP və məlumat bazası dəstəyi, proses məhdudiyyətləri, gündəlik ehtiyat nüsxə, bərpa qaydası və cavab verən texniki dəstək kimi suallar verilməlidir. Paketdə ehtiyat nüsxə yazılması onun sizin üçün hansı dövrü və hansı məlumatı əhatə etdiyini avtomatik izah etmir.
Finex kimi biznes məhsulunun mövzusu ilə kiçik korporativ saytın istifadə ssenarisi fərqlidir. Bu nümunə konkret server gücü tələbi deyil. Məqsəd istifadəçi sayı, yazma əməliyyatları və saxlanılan məlumatın ölçülmədən seçilməməli olduğunu göstərməkdir.
HTTPS nəyi həll edir?
TLS brauzer və server arasında məlumat ötürülməsini qorumağa xidmət edir. O, tətbiqin bütün məntiqinin xətasız olduğu və ya saytdakı məlumatın doğru olduğu barədə ümumi zəmanət deyil. Sertifikatın etibarlılığı, domen adları və yenilənməsi yoxlanmalıdır. Texniki izah üçün MDN-in TLS sənədinə baxmaq olar.
Yayımdan sonra HTTP ünvanının əsas HTTPS ünvanına keçməsi, www variantının davranışı və şəkillərin eyni təhlükəsiz mühitdən yüklənməsi sınanır. Sertifikatın bitmə tarixini yalnız problem yarananda görmək əvəzinə, yenilənmə və nəzarət qaydasını əvvəlcədən müəyyənləşdirmək lazımdır.
Ehtiyat nüsxə və bərpa
Saytın kodu ilə məlumat bazası eyni şey deyil. Mətnlər, müraciətlər və yüklənmiş şəkillər koddan ayrı dəyişə bilər. Buna görə bərpa planında hansı hissələrin birlikdə saxlanacağı, kimin nüsxəyə girişinin olacağı və bərpanın necə sınaqdan keçiriləcəyi yazılır.
Təkcə eyni serverdə nüsxə olması bütün nasazlıq növlərini həll etmir. Yeni hostinqə köçürmə zamanı məlumatın ardıcıl saxlanması və dəyişikliklərin dayandırılma vaxtı planlaşdırılır. Bu mövzular texniki dəstək əhatəsinə daxil edilə bilən əməliyyat tapşırıqlarıdır.
Təhvil üçün qısa praktika
Fərz edək ki, yeni sayt başqa komanda tərəfindən hazırlanıb. Təhvil zamanı domen hesabı, DNS qeydlərinin idarəsi, hostinq paneli, tətbiq girişləri və ehtiyat nüsxə qaydası ayrıca yoxlanılır. Bütün parolları bir açıq sənəddə paylaşmaq əvəzinə təhlükəsiz giriş təhvili seçilir.
API və texniki dəstək xidmətləri səhifəsində yerləşdirmə və inteqrasiya mövzularını layihənin ümumi işindən ayıraraq müzakirə etmək olar. Məqsəd müəyyən hostinq markasını hamıya tövsiyə etmək deyil, saytın işləməsi və sahibinin nəzarəti üçün lazım olan şərtləri aydınlaşdırmaqdır.
Praktik nümunə və qəbul
Texniki təhvilin yoxlamasını kiçik məşq kimi aparmaq mümkündür. Domenin yenilənmə bildirişinin biznesin istifadə etdiyi ünvana gəldiyini yoxlayın. Hostinqdə ehtiyat nüsxədən hansı hissənin qaytarılacağını soruşun və mümkün olduqda təhlükəsiz sınaq mühitində bərpa nümunəsini qiymətləndirin. Bu məşq yalnız xidmətin adını bilməklə real nəzarətin fərqini göstərir.
Məsələn, sayt açılır, amma domeni yeniləmək üçün əvvəlki əməkdaşın şəxsi e-poçtu tələb olunur. Bu vəziyyət server performansından fərqli idarə problemidir. Qeydlərdə hesabın sahibi, bildiriş cavabdehi və kömək üçün əlaqə yolu görünməlidir. Məqsəd hər texniki detalı sahibkara əzbərlətmək deyil, lazım olan anda qərar və giriş yolunun itməməsidir.
Başlamazdan əvvəl yoxlayın
- Domen biznesin nəzarət etdiyi hesabdadır.
- Yenilənmə vaxtı və əlaqə ünvanı aktualdır.
- Tətbiqin texniki tələbləri paketlə müqayisə edilib.
- Sertifikat, HTTP və www davranışı yoxlanılıb.
- Məlumat, şəkil və kod üçün bərpa qaydası məlumdur.
Tez verilən suallar
SSL saytın bütün təhlükəsizliyidir?
Xeyr. Bağlantı qorunması ilə tətbiq icazələri, şifrə və məlumatın işlənməsi ayrı məsələlərdir.
Hostinqi sonradan dəyişmək olar?
Bəli. Məlumat köçürmə, DNS, sertifikat və işin davamı planlaşdırılmalı, yeni mühit yoxlanmalıdır.
Mövzunu davam etdirin
Yayımı sayt sifarişi mərhələləri və redizayn zamanı SEO yoxlamaları ilə birlikdə planlaşdırın.
Domen və hostinq işlərini ayrıca planlaşdırın
Domenin ünvan qeydləri ilə serverin köçürülməsi ayrı dəyişikliklərdir. Layihənizdə bu işlər lazımdırsa, domen, DNS və SSL sazlanması, hostinqə köçürülmə və korporativ e-poçt açılması xidmətlərinin əhatəsini müqayisə edin. Saytın açılması ilə məktubların qəbulunun ayrıca yoxlanması vacibdir.
